تالار گفتگوی «لرد دره»

ufeffاحمد خضری: از شماره های قبل ستونی به نام تالار گفتگوی «لرد دره» را گشوده ایم تا خاطرات و رویدادهای قدیمی از زبان بزرگان را بنویسیم. از شما خواننده محترم نیز تقاضا داریم چنانچه در این زمینه مطالبی دارید به ما ارائه دهید تا منعکس شود.

قبل از نگارش خاطرات لازم است ابتدا کلمه «لَرد» (lard) را معنی کنیم لرد به معنی کنار، میدان و مکان خلوت است. و کلمه «دَرِه» نیز به معنای بیرون می باشد. لرد دره، میدان کوچکی بود که در شمال آن دو کوچه و یک منزل مسکونی و در شرق آن منزل مرحوم محمدامین دانشمند و ملحقات آن و غرب آن 5 مغازه با ایوان های زیبایی که در مقابل داشتند در مرکز اوز وجود داشت. در این میدان:

1 - مغازه لحاف دوزی مرحوم خادم 2-مغازه پینه دوزی مرحوم شهباز شکارچی 3-مغازه ظرف سفال مرحوم کاظم گراشی 4-مغازه پینه دوزی مرحوم محمد فیشوری 5-مغازه بقالی مرحوم پدرم و در جنوب میدان نیز دو کوچه و یک منزل مسکونی وجود داشت که چون مرحوم غلامحسین تیمناک سال ها در آن منزل ساکن بوده به نام خانه تیمناک معروف بود.

در حال حاضر از 5 مغازه فقط دو مغازه آن باقی مانده که پس از نوسازی در اختیار حاج محمدطیب نامی است. و بخشی از منزل مرحوم دانشمند و محلقات آن به بازارچه(پاساژ) دانشمند و کوچه ها و منزل تیمناک نیز به خیابان ملت تبدیل شده، ولی کوچه ها و یک منزل مسکونی دست نخورده در شمال میدان هنوز پابرجاست. لرد دره بسیار آباد و محل داد و ستد و خدمات عمومی مردم بود. قسمت غربی آن دو سکوی بزرگ در کنار منزل مرحوم محمدامین دانشمند ساخته بودند که در بیشتر موارد پس از اقامه نماز عصر تعدادی از جماعت مسجد بالا (مسجد حاج ملا محمد زمان خضری آخوند) در روی این سکوها نشسته و گفتگو می پرداختند.

تشکیل اولین انجمن اسلامی محلی در اوز

مردادماه سال 1340 هوا به شدت گرم بود و در لرد دره جماعت نماز به جا آورده در مسجد حاج عبداله جعفر (بالا) در روی سکوی لرد دره نشسته و مشغول گفتگو بودند. مرحوم ملامحمدامین دانشمند به تشکیل انجمن های اسلامی محلی اشاره ای داشت و می گفت: حدود سال 1310 هجری قمری بود که نهضتی در ایران آغاز گشت و این نهضت برای آزادی و برعلیه ظلم و ستم شاهی شروع شده بود.

مرحوم دانشمند می گفت: این جریان در ایالتهای فارس، هرمزگان، بوشهر و کرمان روی داده بود و در لارستان مردانی از داراب، جویم، بنارویه، بیخه و حتی از اوز خودمان در آن شرکت داشتند. مرحوم مصباح دیوان اوزی در بندرعباس خدمات زیادی با مشورت سید عبدالحسین لاری به انجام رساند. مردم اوز اولین شهر در جنوب بودند که بعد از فرمان سید لار، اقدام به تشکیل انجمن های اسلامی محلی کردند و در این راه پیشقدم شدند. البته مرحوم دانشمند اعضای انجمن را نیز به حضار معرفی می کرد ولی متاسفانه به دلیل عدم یادداشت فراموش شده است.

وی همچنین از اقدامات انجمن سخن راند و توضیح می داد که دفتری تهیه شده و تمام تصمیمات در آن دفتر ثبت گردید و اگر امروز این دفتر به دست آید معتبرترین سند تاریخی در لارستان محسوب می شود. دانشمند با بیان این که ابتدا سعی شد با کلانتر صحبت و مطابق اتفاقات روز تصمیم گیری شود و اعضای انجمن یکی دوبار در قلعه با کلانتر به صحبت پرداختند و کلانتر نیز اظهار می داشت ما باید دستورات حکمرانان لار و فارس را تابعیت کنیم و باید مواظب اوضاع بود.

و عده ای از اعضای انجمن نیز می گفتند که باید مسائل شهر را فدای احساسات نکنیم و عاقلانه تصمیم گیری شود. البته این انجمن زیاد دوام نیاورد. به هر حال آنچه امروز از نظر ما دارای اهمیت ویژه است تشکیل اولین انجمن اسلامی در منطقه بود که مردم و فعالان اوز اقدام به تشکیل آن کردند و خرد جمعی و مشورت در کارها بسیار مهم است.